Người Việt cần giảm muối để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ

Ngày 31/10, tại Hà Nội, Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam và Hội Dinh dưỡng Việt Nam vừa ký Tuyên bố đồng thuận về giảm natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ

Tuyên bố được ký kết trong khuôn khổ tọa đàm do Viện Dinh dưỡng chủ trì với nội dung "Một số khuyến nghị chính sách và tuyên bố đồng thuận về giảm tiêu thụ natri để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ", thuộc Hội nghị Đột quỵ Toàn quốc năm 2026. Tọa đàm có sự tham gia của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các cơ quan và tổ chức khác.

Toàn cảnh sự kiện

Phát biểu tại sự kiện, TS.BS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết, bệnh không lây nhiễm hiện là nguyên nhân của khoảng 4/5 số ca tử vong tại Việt Nam, trong đó đột quỵ và bệnh tim mạch đứng hàng đầu. Tăng huyết áp - yếu tố nguy cơ chính của hai bệnh này có liên quan chặt chẽ với chế độ ăn nhiều muối.

"Một trong những can thiệp y tế công cộng có chi phí thấp nhưng hiệu quả cao nhất để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ đó là giảm tiêu thụ natri", TS Hà nói.

TS.BS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế phát biểu

Theo Điều tra quốc gia các yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 do Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phối hợp thực hiện, lượng muối tiêu thụ trung bình của người Việt Nam ở mức khoảng 8,1 gam/người/ngày, cao gần gấp đôi mức khuyến nghị dưới 5 gam/ngày của WHO.

Thói quen này là nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ người trưởng thành mắc bệnh tăng huyết áp tại Việt Nam lên tới 26,2%, từ đó làm gia tăng nghiêm trọng các nguy cơ về tim mạch, nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Các hội chuyên ngành nhấn mạnh giảm natri là biện pháp dự phòng bệnh không lây nhiễm hiệu quả với chi phí hợp lý. Cùng với đó, chính sách giảm muối cần phối hợp với bảo đảm i-ốt trong muối thực phẩm, nhằm đồng thời giảm nguy cơ bệnh tim mạch và phòng chống các rối loạn do thiếu i-ốt. Giảm lượng muối ăn không có nghĩa là từ bỏ muối i-ốt; cần dùng ít muối hơn nhưng ưu tiên muối có bổ sung i-ốt khi sử dụng.

PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia phát biểu

Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS. Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) nhấn mạnh, Natri trong khẩu phần ăn của người Việt chủ yếu đến từ muối, nước mắm, bột canh và thực phẩm chế biến sẵn. Vì vậy, giảm lượng muối và gia vị mặn trong chế độ ăn là một trong những giải pháp hiệu quả để phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch. Viện Dinh dưỡng sẽ tiếp tục cung cấp bằng chứng khoa học, hỗ trợ kỹ thuật nhằm thúc đẩy các giải pháp giảm tiêu thụ natri phù hợp với điều kiện thực tế tại Việt Nam.

GS.TS. Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam cho rằng, một chế độ ăn đa dạng, lành mạnh, hạn chế muối, chất béo chuyển hóa, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường sẽ góp phần giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến dinh dưỡng. Trong đó, muối giảm natri bổ sung kali là giải pháp có chi phí hợp lý, có thể cân nhắc triển khai trong cộng đồng đối với những người phù hợp.

Bên cạnh các can thiệp về dinh dưỡng, Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện Văn phòng WHO tại Việt Nam, nhấn mạnh: “Là một phần của chiến lược giảm natri toàn diện, nhãn dinh dưỡng mặt trước là hình thức trình bày thông tin đơn giản, dễ hiểu trên bao bì nhằm hỗ trợ người tiêu dùng nhận biết nhanh thành phần dinh dưỡng của sản phẩm và đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn. Tại Việt Nam, việc triển khai giải pháp này phù hợp với Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021–2030.”

Các hiệp hội y khoa ký tuyên bố đồng thuận thúc đẩy giảm natri,phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ

Giai đoạn 2026-2027, Bộ Y tế đang chủ trì sửa đổi Luật An toàn thực phẩm. Trong quá trình xây dựng dự thảo luật, các chuyên gia cho rằng cần xem xét đưa quy định bắt buộc về nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì vào luật. Giải pháp này không chỉ giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn thực phẩm lành mạnh mà còn tạo động lực để doanh nghiệp cải tiến thành phần sản phẩm.

Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất sửa đổi Quyết định số 1325/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển ngành muối giai đoạn 2021-2030 và Nghị định số 40/2017/NĐ-CP về quản lý sản xuất, kinh doanh muối.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, TS. Ge Zeng, Giám đốc Chương trình Sức khỏe Tim mạch thuộc Văn phòng đại diện tổ chức Vital Strategies (Mỹ) tại Tế Nam, Trung Quốc cho biết, năm 2015, Trung Quốc đã ban hành tiêu chuẩn thống nhất bắt buộc đối với muối ăn, trong đó có quy định về định nghĩa muối giảm natri. Tiêu chuẩn này đồng thời cập nhật thành phần muối giảm natri so với quy định được ban hành năm 1994.

Giáo sư Bruce Neal, Viện Nghiên cứu Sức khỏe Toàn cầu George (Australia) chia sẻ: “Nhiều bằng chứng khoa học đã khẳng định rằng việc chuyển từ muối ăn thông thường sang muối giảm natri bổ sung kali là một giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm huyết áp, giảm nguy cơ đột quỵ và tử vong sớm. Khi người dân có thể dễ dàng tiếp cận sản phẩm này với chi phí hợp lý, đồng thời được hướng dẫn về cách sử dụng an toàn, Việt Nam sẽ tránh được rất nhiều ca tử vong không đáng có.”

Việc các hội chuyên ngành y khoa cùng ký tuyên bố đồng thuận cho thấy giảm tiêu thụ natri đang được nhìn nhận không chỉ là khuyến nghị dành cho từng cá nhân, mà còn là vấn đề cần sự phối hợp giữa ngành y tế, cơ quan quản lý, doanh nghiệp thực phẩm và cộng đồng. Từ thay đổi cách chế biến món ăn đến hoàn thiện quy định về sản xuất, ghi nhãn thực phẩm, các giải pháp cần được triển khai đồng bộ để người dân có thêm điều kiện bảo vệ sức khỏe từ chính những lựa chọn trong bữa ăn mỗi ngày.