Trên những cung đường thuốc lá lậu

“Đua nóng” vẫn còn đất sống

Trưa tháng 6, cái nắng gay gắt từ cánh đồng biên giới Vĩnh Ngươn (An Giang) như cháy da cháy thịt nhưng không “nóng” bằng sự xuất hiện các đoàn xe thuốc lá lậu chực chờ vào nội địa. Biết là đến giờ giao ca và đoàn quân thuốc lá lậu sẽ vào nội địa, nhưng mãi hơn 12h mà tình hình im ắng đến lạ thường. Chúng tôi đang tự hỏi không lẽ hôm nay bị động thì cũng là lúc nghe tiếng xe gắn máy rú ga, chúng tôi chỉ kịp nhìn thoáng 4 chiếc xe gắn máy chở những đai thuốc nép theo chiếc xe khách mất dạng, bỏ lại đám bụi đường mịt mù. Trên đường từ TP.Châu Đốc về Long Xuyên trên quốc lộ 91, thỉnh thoảng chúng tôi bắt gặp những nhóm xe gắn máy “cõng” theo những đai thuốc lá lậu gầm rú, lao nhanh.

Theo Ban chỉ đạo 389 tỉnh An Giang, hiện nay thuốc lá lậu đang có chiều hướng gia tăng do các đầu nậu đã nắm bắt được khó khăn của các lực lượng trong xử lý thuốc lá lậu. Nếu như trước khi họ chỉ vận chuyển 490 gói/lần/xe  thì hiện nay họ vận chuyển số lượng nhiều hơn với mức phổ biến là 1.500 gói/lần/xe. Hiện nay, ngoài phương thức cũ như canh đường, chia nhỏ hàng hóa vận chuyển, các đối tượng không còn chứa thuốc lá trong nhà hoặc kho mà để ở các khoảng đất trống, vắng người và cắt cử người ở gần đó canh giữ, chờ người đến nhận hàng; khi bị phát hiện thì nhanh chóng chạy thoát thân bỏ lại hàng hóa, phương tiện nên rất khó khăn trong việc bắt giữ được cả đối tượng cùng thuốc lá lậu. Nhiều vụ bắt giữ thuốc lá bỏ ven đường đã bị lực lượng Quản lý thị trường bắt giữ với số lượng hàng nghìn gói. Trong 6 tháng đầu năm 2017, số lượng thuốc lá lậu bị bắt giữ trên địa bàn tỉnh An Giang trên 500.000 gói, tăng gần 10% so với năm 2017 nhưng điều đáng nói là con số thực tế thuốc lá lậu qua biên giới còn cao hơn nhiều.

Tại quốc lộ 80 nối từ khu vực biên giới về thị xã Hà Tiên và TP.Rạch Giá (Kiên Giang) và quốc lộ 30 từ biên giới Hồng Ngự về TP. Cao Lãnh (Đồng Tháp), tình trạng đua nóng thuốc lá lậu vẫn dai dẳng. Nếu các lực lượng chốt chặn thì đối tượng buôn lậu tạm ngưng chờ cơ hội đi tiếp và tất nhiên số lượng sẽ nhiều hơn để “bù”. Ngày 7/7, tổ công tác liên ngành 389 thị xã Hà Tiên đã truy đuổi một đối tượng chở thuốc lá lậu chạy từ bến xe thị xã Hà Tiên theo hướng về cửa khẩu Giang Thành. Đối tượng chạy xe tay ga với tốc độ nhanh, luồn lách vào những đường gập ghềnh rất khó truy đuổi, nhưng tổ công tác kiên quyết bắt giữ. Nhắm không trốn thoát, đối tượng quăng thuốc lá lậu xuống kênh, trốn vào khu dân cư. Ngoài các túi chứa thuốc lá, tổ công tác còn phát hiện đối tượng “nhét ” đầy thuốc lá trong các cốp xe máy với tổng số 700 gói.

Riêng tại Đồng Tháp, tuyến biên giới dọc theo sông Sở Thượng nối từ huyện Hồng Ngự về thị xã Hồng Ngự vẫn đang là điểm nóng về thuốc lá lậu. Đây là dòng sông chung với các kho hàng nằm dọc theo bờ là địa điểm lý tưởng để thuốc lá ngoại sang sông trong nháy mắt.  Sau đó, thuốc lá lậu sẽ được các đối tượng “cõng” bằng xe gắn máy đua nóng về thị xã. Đây là tuyến đường khá hẹp, cư dân hai bên sinh sống rất đông đúc nhưng các đối tượng chạy rất bạt mạng, bất chấp tính mạng người dân, miễn sao đưa thuốc lá lậu về đến điểm tập kết tại trung tâm thị xã. Tháng 6 vừa qua, tại đường Nguyễn Văn Linh, khóm 5, phường An Thạnh, thị xã Hồng Ngự, Đội Kiểm soát Hải quan (Cục Hải quan tỉnh Đồng Tháp) đã phối hợp với Công an phường An Thạnh, thị xã Hồng Ngự bắt giữ 1.200 gói thuốc lá điếu nhập lậu. Và như hầu hết các vụ việc bắt giữ thuốc lá lậu, đối tượng đã bỏ trốn khi phát hiện tổ công tác. Trong 6 tháng đầu năm, lực lượng chức năng tỉnh Đồng Tháp đã bắt giữ gần 300.000 gói thuốc lá ngoại nhập lậu. Riêng Cục Hải quan Đồng Tháp trong 6 tháng đầu năm 2017, đơn vị này đã bắt giữ gần 20.000 gói thuốc lá ngoại nhập lậu.

Vận chuyển thuốc lá lậu trên quốc lộ 30- Đồng Tháp

Xử lý thuốc lá lậu tiếp tục vướng!

Theo Ban chỉ đạo 389 các tỉnh, trong công tác chống buôn lậu thuốc lá hiện nay vẫn đang còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả của công tác này. Căn cứ  quy định của Luật Đầu tư năm 2014, thuốc lá là mặt hàng kinh doanh có điều kiện, nhưng Nghị định số 124/2015/NĐ-CP ngày 19/11/2015 của Chính phủ, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 185/2013/NĐ-CP lại quy định thuốc lá nhập lậu là hàng cấm. Do không có sự thống nhất giữa Luật và Nghị định đã gây khó khăn cho các lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, xử lý, nhất là đối với các trường hợp đủ số lượng truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, đối với những vụ việc số lượng trên 500 bao đến dưới 1.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu khi chuyển hồ sợ vụ việc sang cơ quan tiến hành tố tụng hình sự để truy cứu trách nhiệm hình sự thì lại bị vướng bởi quy định tại khoản 2 Điều 7 Thông tư liên tịch số 36/2012/TTLT-BCT-BCA- BTP-BYT-TANDTC. Theo quy định tại Thông tư 36, việc xác định số lượng làm căn cứ để truy cứu trách nhiệm hình sự phải có số lượng từ 1.500 gói trở lên.

Còn căn cứ theo Điều 190 (Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm) và Điều 191 (Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm) của Bộ luật Hình sự 2015 thì hàng giá trị phạm pháp phải tối thiểu bằng 100 triệu đồng . Đối với thuốc lá nhập lậu, quy ra trị giá thì sẽ có số lượng rất cao khi giá một gói thuốc Jet và Hero hiện nay chỉ với khoảng với mức giá 15.000 đồng/gói, như vậy khoảng trên 14.000 bao thuốc lá mới có thể xem xét xử lý hình sự. Đó là chưa kể việc xác định giá trị hàng phạm pháp để xử lý hình sự sẽ phức tạp, phải qua hội đồng định giá có sự tham gia của đại diện đến từ nhiều cơ quan khác nhau, có yêu cầu định giá, thực hiện khảo sát giá, xem xét tài sản, nghiên cứu thông tin liên quan đến tài sản cần định giá và tổ chức họp định giá và do đó mất thời gian và tốn kém hơn nhiều so với việc xác định theo số lượng bao trước đây.